Psihologiýanyň taryhy gadymy siwilizasiýalara gaýdyp gelýär. Psihologiýa "özüni alyp barşyň we akyl prosesleriniň ylmy taýdan öwrenilmegi" hökmünde kesgitlenilýär. Ynsan aňyna we özüni alyp barşyna filosofiki gyzyklanma Müsüriň, Parsyň, Gresiýanyň, Hytaýyň we Hindistanyň gadymy siwilizasiýalarynda gözbaş alýar.
Psihologiýa, fiziologiýa, newrologiýa, emeli intellekt, sosiologiýa, antropologiýa, pelsepe we gumanitar ylymlaryň beýleki bölekleri ýaly dürli ugurlar bilen çäklenýär. Psihologiýanyň aňy we özüni alyp barşyny ylmy taýdan öwrenmek hökmünde gadymy greklere degişlidir. Psihologiki pikiriň subutnamasy gadymy Müsürde-de bar. Akyl ylymlaryny ýokary derejede öwrenmek, Hindistanyň ýoga amallarynyň bir bölegi hökmünde käbir ýörelgeleriň ulanylmagy Sanatana Dharmyň (Hinduizm) Wedik ýazgylarynda tapylyp bilner.
Psihologiýa, 1870-nji ýyllara çenli Germaniýada garaşsyz ylmy ders hökmünde ösýänçä filosofiýanyň bir şahasy hökmünde garalýardy. Psihologiýa aňly tejribe ugry hökmünde 1879-njy ýylda Germaniýanyň Leýpsig şäherinde Wilgelm Wundt diňe Germaniýada psihologiki gözleglere bagyşlanan ilkinji laboratoriýany açanda başlandy. Wundt özüni ilkinji bolup psiholog hökmünde tanatdy (Wundtyň görnükli sözbaşysy 1783-nji ýylda özüni Empirik Psihologiýa we Logika professory diýip tanadan we Münster Köne Uniwersitetinde ylmy psihologiýa dersi beren Ferdinand Ueberwasser (1752-1812). [biri] Bu ugurda beýleki möhüm goşant goşanlar: Hermann Ebbinghaus (ýady öwrenmekde öňdebaryjy), William Jeýms (Amerikanyň pragmatizm atasy) we Iwan Pawlow (nusgawy kondisioner bilen baglanyşykly proseduralary döreden). Synag psihologiýasynyň ösüşinden gysga wagt soň amaly psihologiýanyň dürli ugurlary ýüze çykdy. G. Stenli Hall 1880-nji ýyllaryň başynda Germaniýadan ABŞ-a ylmy pedagogika getirdi. Jon Dewiniň 1890-njy ýyllaryň bilim teoriýasy başga bir mysal.
Şeýle hem, 1890-njy ýyllarda Hugo Münsterberg psihologiýanyň senagata, hukuk we beýleki ugurlara ulanylyşy barada ýazyp başlady. Lightner Witmer 1890-njy ýyllarda ilkinji psihologiki klinikany döretdi. Jeýms MakKin Kattell 1890-njy ýyllarda ilkinji akyl synag programmasyny döretmek üçin Frensis Galtonyň antropometrik usullaryny uýgunlaşdyrdy. Şol bir wagtyň özünde Wenada Zigmund Freýd psihanaliz diýilýän aňy öwrenmäge giňden täsirli garaşsyz çemeleşdi. 20-nji asyrda Eduard Titçeneriň Wundtyň empirizmini tankytlamagy yza gaýdyp geldi. Bu, B.F.Skinner tarapyndan meşhurlyk gazanan Jon B. Watsonyň özüni alyp barşynyň döremegine goşant goşdy. Özüňi alyp baryş, çakdanaşa özüni alyp barşyň öwrenilmegini nygtamagy teklip etdi, sebäbi bahalandyryp we aňsat ölçäp bolýardy. Irki özüni alyp baryşçylar "aňyň" öwrenilmegini öndürijilikli ylmy gözleg üçin gaty düşnüksiz hasaplaýardylar. Şeýle-de bolsa, Skinner we kärdeşleri pikirlenmäni artykmaç (köpçülige göze ilýän) alyp barmak ýaly prinsipleri ulanyp boljak gizlin hereket hökmünde öwrendiler. 20-nji asyryň soňky onýyllyklarynda adam aňyny öwrenmek üçin dersara çemeleşme bolan bilim biliminiň ösmegi başlandy. Biliş ylymlary, ewolýusiýa psihologiýasy, lingwistika, informatika, filosofiýa, özüni alyp barş we newrobiologiýa gurallaryny ulanyp, "ewolýusiýa" gözleg mowzugy hökmünde garaýar.
Gözlegiň bu görnüşi, adamyň aňyna giňişleýin düşünmegiň mümkindigini we şeýle düşünjäniň emeli intellekt ýaly beýleki gözleg ugurlaryna hem ulanylyp bilinjekdigini görkezýär. Mekdeplerine we taryhy ugurlaryna esaslanyp, “güýçler” ýa-da “tolkunlar” diýlip atlandyrylýan psihologiýanyň düşünjeli bölünişikleri hem bar. Bu termin, 1930-njy ýyllardan başlap, Watsonyň özüni alyp barşy we Freýdyň psihanaliziň kesgitleýji tendensiýalaryna jogap hökmünde "üçünji güýç" diýlip atlandyrylan döwürde bejeriş tejribesinde ösýän gumanizmi tapawutlandyrmak üçin psihologlar tarapyndan meşhurdyr. Gumanistik psihologiýanyň görnükli tarapdarlary Karl Rojers, Abraham Maslow, Gordon Allport, Erih Fromm we Rollo Maý.